شهرستان نطنز از شهرستان های استان اصفهان است . از این ناحیه در متون تاریخی با نام های نظنز ، طرق ، سرد قاسان نام برده اند . این شهرستان دارای 6000 سال پیشینه تاریخی است و بیش از 1800 اثر تاریخی و جاذبه گردشگری را در خود جای داده است . سوغات این شهرستان بیشتر صنایع دستی و میوه و خشکبار است و تحفه معروف نطنز ( گلابی ) زبانزد خاص و عام می باشد .

در تقسیمات رسمی کشوری، شهرستان نطنز در حال حاضر دارای دو بخش مرکزی و امامزاده, دو شهر نطنز و بادرود و پنج دهستان به نامهای کرکس, طرقرود, برزرود, امامزاده و خالدآباد می‌باشد.

  بخش مرکزی شهرستان نطنز

*    دهستان برزرود شامل ابيانه، هنجن، کمجان، عبّاس آباد،

*    دهستان طرق‌رود شامل کشه، طرق و تار

*    دهستان کرکس؛ شامل ده هايی همچون کندز (کهن دژ)، اوره، تامه، جزن، خفر، دستگرد(دستجرد)، گاريان(جاريان)، ريسه، ويشته، افوشته، سرشک،اميريّه، مزيدآباد، مزرعه خطير، قلياق، باغستان

شهرها : نطنز

بخش امام‌زاده

* دهستان امام‌زاده آقاعلی‌عباس شامل اريسمان

* دهستان خالدآباد

شهرها : بادرود و خالدآباد

آبادیهای(روستاهای)نطنز را می‌توان در پنج بخش متشکل کرد که این بخش‌ها با نهرهای مربوط، همگی آب خود را از کوه‌های کرکس بدست می‌آورند. این بخش‌ها بشرح زیر می‌باشد:

بـرز رود: از روستای معروف ابیانه آغاز و به ترتیب طره، برز، کمجان، یارند و هنجن

چیمه رود: شامل روستاهای بیدهند(بیدتند)، فریزهند(فریزند)، تکیه سادات، چیمه، ولوجرد

طرق رود : شامل روستاهای کشه، طار، یحیی آباد، طرق، مزده، نیه، رباط سنگ، رحمت آباد، حسن آباد، تاج آباد، ابیازن، میلاجرد , اسپدان، نسران

باد رود : متین آباد، فمی، ده آباد، خالدآباد، آقاعلی عباس، باد، اریسمان، خداوندآباد، قلعه گوشه

بلوک مرکزی : رود ها و نهرهای این بلوک از دو روستای اوره و تامه سرچشمه گرفته و به قصبه مرکزی وارد می‌شود و از آنجا از دو مسیر به روستاهای پایین دستی پیرامون قصبه مرکزی منتهی می‌شود. یک مسیر به سمت بادرود است شامل روستاهای جاریان، خفر، کندز، دستجرد، جزن، حل آباد و مسیر دیگر که امروزه پیوسته بهمان خیابان اصلی و قدیمی نطنز می‌باشد شامل روستاهای رهن، ,وشوشاد، افوشته، ویشته، مزیدآباد، سرشک و ریسه

-----------------------------------

شهــر نطنــز :

شهر نطنز از به هم پیوستن چند روستا و محله تشکیل شده است . از آن جمله : افوشته ، محله علیا ، رهن ، وشوشاد ، مزید آباد ، سرشک ، سرابان ، ریسه ، کندز ، ویشته

محله مرکزی و تاریخی نطنز امروزه با نام محله مسجد جامع شناخته می شود . بیشتر آثار تاریخی نطنز در این محدوده قرار گرفته است .

آثار تاریخی : چهارتاقی ساسانی – چنار کهنسال مسجد جامع – مسجد جامع و خانقاه شیخ عبدالصمد – حسینیه مرکزی – تکیه پشت مسجد جامع – آب انبار – کارگاه های سرامیک سازی -  مسجد میر – امامزاده عبدالله

همچنین گنبد باز و کاروانسرای صفوی قلعه کوهاب نیز جزو آثار شهر نطنز می باشد .

رهن :  Rahan

کوی رهن در محدوده مرکزی شهر است که از شمال و غرب به بلوار جدید شهر ، از جنوب به وشوشاد ، از شرق به افوشته محدود است .

آب مورد نیاز مزارع و باغات آن از قنات رهن و قنات سرابان تامین می گردد .

آثار تاریخی : مسجد رهن ، مسجد فاطمیه ، گورستان چهل دختران ، گورستان درهُله

وِشوِشاد :   Veshveshad

 از جنوب و مغرب به سرابان و دامنه کوه گنبد باز و از شمال به افوشته و رهن و از مشرق به مزید آباد و سرشک محدود است .

آب آن از قنات سرابان تامین می گردد و محصولات آن غلات ، حبوبات ، صیفی جات و میوه های درختی است .

صنایع محلی : نمد مالی ، ساخت کلاه نمدی ( کلاه مالی ) ، گیوه چینی ، تهیه تخت گیوه ( تخت کشی )

آثار تاریخی : مسجد جامع ، مسجد علیا یا آرامگاه سید محمد ، سرو باغ میر ، آرامگاه درویش ابراهیم ، قنات سرابان ، آسیاهای آبی

مزید آباد :   Mazid abad

از شمال و غرب به افوشته ، از جنوب به سرشک و از شرق به ریسه محدود است . محصولات آن غلات و حبوبات ، میوه های درختی و زمینی

قنات ها : قنات مزید آباد ، قنات کهق ، قنات کِهِله ، قنات برگ آباد

آثار تاریخی : مسجد مزید آباد ، چنار کهنسال مسجد ، مدرسه قدیم ( حسینیه امروزی ) ، امامزاده یحیی و طاهر

ریسه :  Riseh

در پایین افوشته و مابین روستا های کندز و ویشته قرار دارد . محصولات آن غلات و حبوبات و میوه های درختیو زمینی

قنات ها : قنات های قدیم و جدید ریسه ، قنات نوغباد ، قنات وان دانی ، قنات باباشیخ ، قنات صحرا پائینه

آثار تاریخی : مسجد ، حسینیه ، امامزاده سید مراد ، قبر سید علی بیک

کندز (کهندژ ) :   Kandez

این آبادی مابین ریسه ، ویشته ، جاریان و خفر قرار دارد . دارای دو مسجد و یک حسینیه می باشد .

قنات ها : قنات کندز ، قنات باباولی ، قنات ابارهیم آباد

سرشک :    Sereshk

از شمال و شمال غرب به ریسه ، مزید آباد و افوشته و از جنوب غربی به جاده ای که به سوی بزرگراه می رود ، از شرق به امامزاده سید محمد و گُدار سرخ محدود است .

قنات ها : قنات بهاءالدین ، قنات قادرالدین ، قنات ویان ، قنات کوردان ، قنات بیداخود ، قنات همت آباد ، قنات کهجه ، قنات حاجی آباد

آثار تاریخی : قلعه سرشک ، مسجد جامع ، حسینیه ، آسیاب آبی ، چنار کهنسال مسجد ، مسجد امام علی ، امامزاده سید محمد ، بقعه شیخ محمد تقی

افوشته :    Afooshteh

بخش حاکم نشین نطنز در روزگاران گذشته بوده که در جنوب محله تاریخی نطنز قرار دارد . افوشته دارای پنج محله است : محله بالا ، محله باغباد ، محله سادات یا میرسید ، محله دیزآب ، محله پایین . بیشتر آثار افوشته توسط شخصی به نام سید واقف در قرن نهم ساخته شده است .

قنات ها : قنات افوشته یا کوره ، قنات بلبل ، قنات باغباد ، قنات امام (چشمه امام) ، قنات صابونی یا شیشه گرخانه ، قنات دیزآب ، قنات رفیع ، قنات زین الدین

آثار تاریخی : مسجد جامع ، حسینیه ، جایگاه هیئت اباالفضل ، سردر خانقاه سید واقف ، آب انبار ، حمام ، شربت خانه یا چهارصفه ، دالان محله سادات ، سرداب محله سادات ، سورگاه ، گنبد میر سید ، خانه انتخاب السلطان ، گنبد سید واقف ، قلعه باغباد ، مسجد باغباد ، یقعه بابا شیخ علی ، حمام محله پایین ، مسجد عبدالله خان ، مسجد غیاث ، خانه میرزا محمود وزیر ، خانه میرزا نصرالله خان ، عصارخانه حاجی محمد رضا انصاری ، عصلرخانه عبدالرسول ، عصارخانه حاجی آقا حقیقی ، چنار کهنسال آسیاب تل مصلی ، بقایای چند آسیاب آبی